HOA BAN TRẮNG

Phần 1: Những thứ quan trọng

Tôi tên Quyền.

Năm nay tôi bốn mươi bảy tuổi.

Nếu có ai hỏi tôi ở tuổi này rằng thứ gì quan trọng nhất trong đời, có lẽ tôi sẽ không trả lời ngay.

Tiền?

Sự nghiệp?

Tình yêu?

Gia đình?

Sức khỏe?

Hay chỉ đơn giản là một cuộc đời bình yên?

Hai mươi năm trước, tôi có thể trả lời câu hỏi ấy rất nhanh. Tôi sẽ nói là tiền. Hoặc nếu muốn nghe cho có vẻ đàn ông một chút, tôi sẽ nói: sự nghiệp.

Mười năm trước, có lẽ câu trả lời vẫn không khác là bao.

Nhưng sáng nay, ngồi trước hiên nhà nhìn một vệt nắng bò chậm qua mấy viên gạch cũ, tôi bỗng thấy những câu trả lời ấy không còn chắc chắn nữa.

Mẹ gọi điện cho tôi từ sáng sớm.

Bà hỏi:

— Tết này con có về sớm được không?

Tôi vừa nhìn màn hình máy tính vừa đáp:

— Con chưa biết nữa mẹ. Cuối năm nhiều việc lắm.

Mẹ im lặng một lúc rồi cười:

— Ừ, làm được thì làm. Mẹ hỏi vậy thôi.

Cuộc gọi chỉ có thế.

Tôi đặt điện thoại xuống, tiếp tục nhìn vào bảng công việc còn dang dở.

Nhưng không hiểu sao câu “mẹ hỏi vậy thôi” cứ quanh quẩn trong đầu.

Tôi nhớ năm ngoái mẹ cũng hỏi như vậy.

Năm kia cũng thế.

Có năm tôi về chiều ba mươi.

Có năm tận trưa mùng Một.

Lần nào tôi cũng có lý do rất chính đáng.

Hợp đồng.

Khách hàng.

Tiền bạc.

Công việc.

Những thứ mà khi ấy tôi tin rằng nếu mình buông tay một chút, cuộc đời sẽ tụt lại phía sau.

Tôi từng nghĩ cuộc sống giống như một cuộc chạy đua. Chỉ cần chậm hơn người khác một bước là thua.

Vậy nên tôi chạy.

Chạy từ những năm hai mươi tuổi đến tận bây giờ.

Có tiền rồi muốn nhiều tiền hơn.

Có công việc rồi muốn một vị trí tốt hơn.

Mua được chiếc xe đầu tiên thì bắt đầu thấy xe của mình chưa đủ đẹp.

Có căn nhà nhỏ lại nhìn sang căn nhà lớn của người khác.

Ngay cả hạnh phúc đôi khi tôi cũng đem ra so sánh.

Người ta có gì?

Mình thiếu gì?

Người ta đi được bao xa?

Mình đang đứng ở đâu?

Cứ thế, tôi đã sống gần nửa đời người bằng cách nhìn về phía trước và nhìn sang hai bên.

Rất ít khi nhìn lại. Đến bây giờ nhìn lại thì tôi vẫn phòng không chiếc bóng trong khi đám bạn cùng trang lứa thì con cái đã lớn đến tuổi cưới vợ gã chồng rồi.

❦

Chiều hôm đó, tôi không làm việc được nữa.

Tôi đóng máy tính, pha một ấm trà rồi ngồi một mình ngoài ban công.

Gió thổi qua.

Không hiểu vì sao tôi chợt nhớ Sơn La.

Nhớ những năm tôi còn là một thằng học sinh cấp ba gầy nhẳng, da cháy nắng, tóc lúc nào cũng dựng lên vì chẳng bao giờ chịu chải.

Ngày ấy, tôi chẳng có gì.

Trong túi nhiều hôm chỉ còn vài nghìn đồng.

Chiếc xe đạp cũ kêu cót két mỗi lần đạp lên dốc.

Áo trắng đi học giặt nhiều đến mức mỏng tang.

Vậy mà kỳ lạ thật.

Những năm tháng chẳng có gì ấy, bây giờ nghĩ lại, lại thấy mình giàu đến thế.

Tôi nhớ thằng Tuấn.

Thằng Dũng.

Thằng Khải.

Bốn đứa từng trốn tiết thể dục, đạp xe đi lang thang rồi bị thầy bắt gặp.

Cả bọn chạy như ma đuổi.

Tuấn vấp phải mô đất ngã lăn xuống bãi cỏ, quần rách một đường dài ở đầu gối. Vậy mà nó chẳng khóc, chỉ ngồi nhìn cái quần rồi nói:

— Về nhà tao chết chắc.

Cả bọn nhìn nhau.

Rồi cười đến đau bụng.

Tôi đang ngồi một mình giữa căn nhà yên tĩnh mà nhớ tới đó cũng bật cười thành tiếng.

Đúng là ngốc thật.

Ngày ấy chúng tôi còn đánh nhau.

Chẳng vì chuyện gì lớn.

Có lần chỉ vì một câu khích bác trong giờ ra chơi, tôi và thằng Khải lao vào nhau như thể hai đứa có mối thù từ kiếp trước.

Đánh xong, chiều lại rủ nhau đi hái ổi trên đồi.

Khải đưa cho tôi quả ngon nhất.

Tôi nhận.

Chẳng ai xin lỗi ai.

Vậy là hòa.

Tuổi trẻ kỳ lạ như thế.

Giận nhau có khi chỉ mất năm phút.

Còn thương nhau thì chẳng cần nói.

❦

Có một mùa hè, cả đám rủ nhau ra sông Mã.

Nước sông hôm ấy lạnh ngắt.

Dũng đứng trên bờ hét:

— Đứa nào không dám xuống là con gái!

Thế là chẳng thằng nào chịu đứng lại.

Cả bọn lao xuống nước.

Tôi còn nhớ cảm giác dòng nước ôm lấy người mình, nhớ tiếng bọn nó gọi nhau vang cả một khúc sông, nhớ nắng chiều vàng rực trên mặt nước.

Bây giờ nghĩ lại mới thấy chúng tôi khi ấy liều thật.

Chẳng biết sợ là gì.

Cũng chẳng biết đời người có thể ngắn dài đến đâu.

Chỉ biết hôm đó trời đẹp.

Nước mát.

Bạn bè ở bên cạnh.

Vậy là vui.

Có những ngày đầu xuân, chúng tôi đạp xe lên những con đường quanh co giữa núi.

Hoa ban nở trắng những triền đồi Sơn La.

Từng cánh hoa mỏng rung lên trong gió, xen giữa màu xanh của núi rừng.

Chúng tôi vứt xe bên đường, trèo lên đồi hái những thứ quả dại chẳng đứa nào nhớ nổi tên.

Tuấn lúc nào cũng giành phần nhiều nhất.

Khải chửi.

Dũng cười.

Còn tôi nằm dài trên cỏ nhìn trời.

Ngày ấy tôi chưa biết thế nào là thành công.

Chưa biết lương tháng bao nhiêu mới gọi là đủ.

Chưa biết một căn nhà phải rộng bao nhiêu mét vuông mới đáng tự hào.

Cũng chẳng biết chiếc xe nào mới khiến người khác nhìn mình bằng ánh mắt ngưỡng mộ.

Tôi chỉ biết trời hôm ấy xanh.

Hoa ban hôm ấy đẹp.

Và tôi có ba thằng bạn đang cãi nhau chí chóe ngay bên cạnh.

Thế thôi.

Có lẽ tôi đã từng rất hạnh phúc.

Chỉ là lúc ấy tôi không biết.

❦

Rồi tôi nhớ đến Hồng.

Mối tình mà thực ra chưa bao giờ trở thành một mối tình.

Hồng ngồi bàn trên tôi hồi lớp mười hai.

Tóc cô ấy dài, thường buộc thấp bằng một sợi dây màu xanh.

Tôi thích Hồng gần hai năm.

Cả lớp gần như biết hết.

Chỉ có Hồng là không biết.

Hoặc có lẽ cô ấy biết, nhưng giả vờ không biết.

Ngày cuối cùng trước khi thi tốt nghiệp, tôi đã viết một lá thư.

Viết đi viết lại mất ba buổi tối.

Trong thư chỉ có vài dòng.

Tôi còn nhớ câu cuối cùng:

“Nếu sau này mỗi đứa đi một nơi, tớ chỉ muốn cậu biết rằng đã từng có một người rất thích cậu.”

Lúc đó tôi thấy mình viết những dòng ấy thật ngọt ngào và ngầu như những nam chính trong phim tình cảm chứ không hề thấy nó sến sẩm.Tôi gấp lá thư làm tư, nhét vào túi áo.

Hôm ấy tôi đi sau Hồng suốt một đoạn đường.

Chỉ cần gọi một tiếng thôi.

“Hồng!”

Chỉ một tiếng.

Nhưng tôi không gọi.

Tôi sợ cô ấy từ chối.

Sợ cô ấy cười.

Sợ ngày hôm sau gặp nhau sẽ ngượng.

Và cũng sợ cả đám bạn yêu nghiệt của tôi mà hay, không biết chúng nó sẽ trêu tôi đến mức nào.

Tôi cứ đi phía sau như thế cho đến khi Hồng rẽ vào con đường nhỏ dẫn về nhà.

Lá thư nằm trong túi áo tôi.

Sau này nó nằm trong ngăn bàn.

Rồi chẳng biết mất từ lúc nào.

Nhiều năm sau, tôi nghe bạn bè nói Hồng lấy chồng ở Hà Nội.

Tôi cũng ở vậy để tập trung cho công việc của mình.

Chuyện cũ chẳng còn gì để tiếc theo kiểu muốn quay lại thay đổi.

Nhưng thỉnh thoảng nhớ đến, tôi vẫn bật cười.

Một thằng con trai dám trốn học.

Dám đánh nhau.

Dám lao xuống sông Mã bơi hàng ki lô mét cùng đám bạn.

Dám đu trèo theo xe lửa chẳng biết sợ là gì.

Vậy mà lại không dám gọi tên một cô gái.

Con người ta đúng là buồn cười.

Có những chuyện chẳng đáng sợ thì sợ cả đời.

Có những chuyện đáng sợ lại lao vào chẳng nghĩ ngợi gì.

❦

Tôi uống hết chén trà.

Trời bắt đầu tối.

Những ô cửa của mấy căn nhà phía đối diện lần lượt sáng đèn.

Bỗng nhiên tôi tự hỏi:

Nếu hôm nay có một người bước đến và nói với tôi rằng:

“Quyền, thời gian của anh không còn nhiều nữa.”

Thì tôi sẽ làm gì?

Tôi có mở máy tính để hoàn thành nốt công việc không?

Có kiểm tra tài khoản xem mình còn bao nhiêu tiền?

Có tiếc chiếc xe chưa kịp đổi?

Có tiếc chức vụ mình từng muốn nhưng chưa đạt được?

Hay tôi sẽ lập tức gọi cho mẹ?

Gọi cho những người bạn cũ?

Tìm lại số điện thoại của thằng Tuấn, thằng Dũng, thằng Khải?

Hay chỉ muốn được trở về Sơn La một lần, đứng giữa mùa hoa ban trắng núi, đi lại con đường năm mười tám tuổi và nhìn dòng sông Mã chảy qua như ngày xưa?

Tôi không trả lời được.

Nhưng lần đầu tiên sau rất nhiều năm, tôi cảm thấy sợ một điều.

Không phải sợ mình kiếm chưa đủ tiền.

Không phải sợ mình chưa thành công bằng người khác.

Mà sợ rằng…

Có khi tôi đã dành quá nhiều năm tháng của đời mình cho những thứ mà đến cuối cùng, tôi chẳng hề muốn mang theo.

Điện thoại trên bàn bỗng rung lên.

Một tin nhắn từ thằng Tuấn.

Chúng tôi đã gần ba năm không gặp nhau.

Tin nhắn chỉ có một câu:

“Quyền, mày còn nhớ mùa hoa ban năm đó không?”

Tôi nhìn màn hình rất lâu.

Rồi không hiểu sao, trong lòng bỗng có một cảm giác thổn thức, những chuyện thời trẻ chợt ùa về.

Tôi gọi lại cho thằng Tuấn.

Đầu dây bên kia đổ chuông rất lâu.

Rất lâu.

Cuối cùng, có người nhấc máy.

Nhưng giọng nói vang lên không phải của thằng Tuấn.

Phần 2: Có những thứ không thể đợi đến khi rảnh

— Alo, anh Quyền phải không?

Một giọng phụ nữ vang lên.

Tôi khựng lại.

— Vâng. Cho tôi hỏi… Tuấn đâu rồi chị?

Đầu dây bên kia im lặng vài giây.

— Em là Lan, vợ anh Tuấn.

Tôi biết Lan.

Ngày cưới Tuấn tôi còn từ Hà Nội bắt xe về Sơn La, uống với nó đến gần sáng. Nhưng sau đó mỗi người một cuộc sống, chúng tôi hiếm khi gặp nhau. Thi thoảng chỉ thấy nhau qua vài tấm ảnh trên Facebook, vài câu chúc sinh nhật, vài cái “like” mà đôi khi chính mình cũng chẳng nhớ đã bấm lúc nào.

Lan nói nhỏ:

— Anh Tuấn đang nằm viện anh ạ.

Tay tôi siết lấy điện thoại.

— Nó bị sao?

— Mấy tháng nay anh ấy không khỏe. Ban đầu cứ nghĩ làm nhiều nên mệt. Đến lúc đi khám thì…

Lan ngừng lại.

Tôi không hỏi tiếp.

Có những khoảng lặng, người ta nghe là hiểu.

Ngoài ban công, gió vẫn thổi.

Mấy chiếc lá khô trên chậu cây rung lên khe khẽ.

Mọi thứ xung quanh tôi vẫn bình thường đến khó chịu.

Vài chiếc xe chạy dưới đường.

Nhà hàng xóm có tiếng trẻ con cười.

Ai đó đang kéo cửa sắt.

Cuộc sống chẳng vì một người vừa nhận được tin xấu mà chậm lại lấy một giây.

Tôi hỏi:

— Tuấn hiện ổn không chị?

— Chiều nay anh ấy tỉnh, tự nhiên bảo em lấy điện thoại nhắn cho anh. Anh ấy nói… muốn gặp mấy người bạn cũ.

Tôi nhìn dòng tin nhắn vẫn còn trên màn hình.

“Quyền, mày còn nhớ mùa hoa ban năm đó không?”

Cổ họng tôi nghẹn lại.

Tôi bảo Lan gửi địa chỉ bệnh viện.

Rồi đứng dậy.

Không hiểu sao việc đầu tiên tôi làm lại là mở máy tính.

Tôi định gửi nốt mấy email.

Định hoàn thành công việc đang dang dở.

Định nhắn cho khách hàng rằng ngày mai tôi có việc.

Tôi ngồi trước màn hình khoảng một phút.

Rồi tự nhiên thấy mình thật buồn cười.

Bạn mình đang nằm viện.

Và tôi vẫn nghĩ phải trả lời email trước.

Tôi gập máy tính lại.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi bỏ một công việc chưa hoàn thành mà không thấy có lỗi.

❦

Sáng hôm sau, tôi lái xe đi Sơn La.

Tôi đã đi con đường ấy không biết bao nhiêu lần.

Nhưng hôm đó, mọi thứ dường như khác.

Những dãy núi nối nhau ngoài cửa kính.

Những mái nhà nhỏ nằm nép bên sườn đồi.

Những đoạn đường quanh co mà ngày trẻ chúng tôi từng đạp xe đến mỏi nhừ hai chân.

Đầu mùa, hoa ban đã bắt đầu nở.

Chưa trắng cả núi như trong ký ức, chỉ từng cụm, từng cụm hiện ra giữa màu xanh.

Tôi giảm tốc độ.

Có một thoáng tôi muốn dừng xe.

Nhưng rồi lại nghĩ:

“Để lúc về.”

Ba chữ ấy khiến tôi giật mình.

Để lúc về.

Hình như cả đời tôi đã sống bằng ba chữ đó.

Để mai làm.

Để hôm nào rảnh.

Để kiếm đủ tiền.

Để công việc ổn định.

Để nghỉ hưu.

Để khi nào có thời gian.

Chúng ta cứ tưởng cuộc đời giống một cuốn sổ còn rất nhiều trang trắng, nên trang hôm nay viết dở một chút cũng chẳng sao.

Nhưng chẳng ai biết cuốn sổ của mình dày mỏng bao nhiêu trang.

Tôi tấp xe vào lề.

Bước xuống.

Gió núi ùa vào mặt.

Tôi đứng dưới một cây ban đang nở.

Những cánh hoa trắng pha chút tím nhạt rung rung trên đầu.

Tôi nhớ một ngày rất xa.

Năm đó cả bọn cũng dừng xe ở một nơi thế này.

Dũng trèo lên cây.

Tuấn đứng dưới hét:

— Mày làm gãy cành là người ta bắt đền đấy!

Dũng ở trên đáp:

— Cây của núi, ai bắt?

Tuấn cãi:

— Núi bắt mày làm rể!

Rồi chẳng hiểu thế nào cả bọn cười lăn.

Tôi nhớ mình từng nghĩ tuổi mười tám dài lắm.

Dài đến mức chúng tôi phung phí nó chẳng chút tiếc nuối.

Một buổi chiều có thể nằm hàng giờ trên đồi.

Một đêm có thể ngồi nói chuyện đến sáng.

Một quãng đường mười cây số có thể đạp xe chỉ để gặp một người.

Còn bây giờ, một cuộc điện thoại cho bạn cũ dài mười phút, tôi cũng nhiều lần nghĩ:

“Hôm khác gọi.”

Thời trẻ chúng ta có rất ít tiền nhưng rất nhiều thời gian.

Đến khi có tiền, lại bắt đầu tiếc từng giờ dành cho những thứ không sinh ra tiền.

Tôi không biết từ lúc nào mình đã trở thành như vậy.

❦

Tuấn gầy hơn tôi tưởng.

Nếu gặp ngoài đường, có lẽ tôi phải nhìn vài phút mới nhận ra.

Mái tóc nó đã lốm đốm bạc.

Hai gò má hóp xuống.

Nhưng vừa nhìn thấy tôi, nó vẫn cười cái kiểu ngày xưa.

— Ôi, doanh nhân về rồi đấy à?

Tôi kéo ghế ngồi cạnh giường.

— Doanh nhân cái đầu mày.

Nó cười.

Tôi cũng cười.

Hai thằng gần năm mươi tuổi, vừa gặp nhau lại nói chuyện như những thằng học sinh.

Một lúc sau Dũng tới.

Rồi Khải.

Không ai hẹn ai nhưng cuối cùng bốn đứa lại có mặt.

Lần gần nhất chúng tôi ngồi đủ thế này là bao giờ?

Tôi không nhớ.

Có lẽ hơn mười năm.

Khải béo lên nhiều.

Dũng gần như hói.

Tôi chỉ vào đầu nó:

— Tóc đâu hết rồi?

Dũng tỉnh bơ:

— Tao ngày càng khôn nên tóc nó chuyển vào trong não hết rồi.

Tuấn đang mệt cũng bật cười.

Chúng tôi cười theo.

Một căn phòng bệnh bỗng đầy tiếng cười của bốn thằng đàn ông đã đi qua nửa đời người.

Chẳng ai nhắc đến bệnh.

Chúng tôi nói chuyện ngày xưa.

Chuyện trốn học.

Chuyện đánh nhau.

Chuyện lội sông Mã.

Chuyện Khải từng trèo cây hái ổi rồi mắc trên đó không xuống được, cuối cùng phải van chúng tôi đừng bỏ về.

Khải phản đối:

— Tao tự xuống được!

Dũng cười:

— Ừ, tự xuống. Nếu hôm ấy bác chăn bò không đi ngang qua lấy cho mày mượn dây buột bò thì mày ở trên đó tới khuya.

Tuấn cười đến ho.

Lan ở ngoài phải bước vào nhắc:

— Các anh nói nhỏ thôi cho phòng cạnh bên nghỉ.

Cả bọn im ngay.

Được chưa đầy một phút.

Tuấn lại nói:

— Quyền này.

— Gì?

— Mày còn nhớ Hồng không?

Ba thằng kia nhìn tôi.

Rồi cùng cười.

Tôi chửi:

— Thằng sắp chết đến nơi rồi còn nhiều chuyện.

Căn phòng bỗng im bặt.

Tôi nhận ra mình vừa nói điều không nên nói.

Nhưng Tuấn lại cười.

Nó nhìn tôi:

— Thì sắp chết mới phải nhiều chuyện chứ. Sống lâu còn thiếu gì thời gian.

Không ai cười nữa.

Một lúc sau Tuấn quay mặt nhìn ra cửa sổ.

Nắng chiều rơi xuống tấm chăn trắng.

Nó nói rất chậm:

— Tao nằm đây mấy tháng, nghĩ nhiều lắm.

Tôi không nói gì. Nó tiếp:

— Hồi trước tao cứ nghĩ phải kiếm được nhiều tiền. Phải sửa cái nhà. Phải mua cho Lan cái xe. Phải để dành cho hai đứa nhỏ. Tao cứ nghĩ ráng thêm vài năm nữa rồi nghỉ ngơi.

Tuấn cười nhạt. Giọng nó tự nhiên có chút lạt đi:

— Giờ mới biết câu “vài năm nữa” nghe sang thật.

Nó đưa bàn tay gầy gầy lên nhìn. Nhếch môi lên cười như không cười:

— Có chắc mình còn vài năm đâu.

Tôi cúi đầu.

Tuấn nói tiếp:

— Tao từng nghĩ nếu một ngày biết mình sắp chết, chắc tao sẽ tiếc vì chưa kiếm được nhiều tiền.

Nó quay sang tôi, vừa lắc nhẹ đầu vừa vừa nói:

— Nhưng không phải.

— Thế mày tiếc gì?

Tuấn im lặng khá lâu.

Rồi nó nói:

— Tao tiếc những lần con bé Mai bảo “bố chơi với con đi”, tao lại bảo để bố làm xong việc.

Tôi nhìn nó.

— Tao tiếc mấy lần mẹ gọi bảo cuối tuần về ăn cơm, tao nói bận. Tiếc có năm Lan muốn đi biển, tao bảo thôi, tốn tiền, năm sau đi cũng được.

Nó cười nhưng mắt đỏ lên.

— Tao còn tiếc cả con chó Mực nhà tao nữa.

Khải nhíu mày:

— Liên quan gì con Mực?

— Có chứ. Hồi nó già, nó cứ nằm trước cửa chờ tao về. Tao về thì toàn cắm mặt vào điện thoại. Sau nó chết, tao lại ngồi xem ảnh nó.

Không ai nói gì.

Tuấn nhìn lên trần nhà.

— Lạ thật. Những thứ lúc có thì thấy bình thường. Mất rồi mới thấy nó quan trọng.

Câu ấy khiến tôi nhớ cuộc gọi của mẹ sáng hôm qua.

“Tết này con có về sớm được không?”

Tôi bỗng thấy lòng mình nặng xuống.

❦

Tối đó tôi ở lại với Tuấn.

Khoảng gần mười một giờ, Dũng và Khải về trước.

Tuấn chưa ngủ. Nó hỏi tôi:

— Quyền, nếu bác sĩ nói mày chỉ còn một năm, mày làm gì?

Tôi nghĩ một lúc.

— Chắc tao nghỉ việc.

Tuấn cười:

— Nghỉ luôn à?

— Ừ.

— Rồi làm gì?

Tôi định nói sẽ đi du lịch.

Nhưng chẳng hiểu sao câu trả lời ấy lại không bật ra.

Tôi nghĩ đến mẹ.

Nghĩ đến căn bếp nhỏ ở quê.

Nghĩ đến những bữa cơm tôi từng ăn vội vàng rồi đứng dậy.

Nghĩ đến ba thằng bạn trước mặt.

Nghĩ đến mùa hoa ban. Và cũng nghĩ đến Hồng nữa.

Cuối cùng tôi nói:

— Tao về với mẹ nhiều hơn.

Tuấn gật đầu.

— Còn gì nữa?

— Gặp những người tao muốn gặp.

— Còn gì nữa?

Tôi im lặng.

Một lúc lâu sau tôi mới nói:

— Tao không biết.

Tuấn cười.

— Thế mới khổ.

Tôi nhìn nó.

Nó nói:

— Cả đời cứ chạy, nhưng hỏi chạy đến đâu thì chẳng biết.

Tôi không đáp.

Đêm ấy, câu nói của Tuấn theo tôi mãi.

Gần nửa đêm, khi nó đã ngủ, tôi bước ra hành lang bệnh viện.

Có một người đàn ông đang ngủ gục trên ghế.

Một bà cụ cầm hộp cơm đi rất chậm.

Một cô gái trẻ đứng ở cuối hành lang, quay mặt vào tường khóc.

Tôi nhìn tất cả những con người ấy và chợt nghĩ:

Ở đây chẳng ai hỏi người nằm trong kia có bao nhiêu tiền.

Chẳng ai hỏi họ đi xe gì.

Chẳng ai quan tâm chức danh trên danh thiếp của họ là gì.

Người ta chỉ mong thêm một ngày.

Thêm một bữa cơm.

Thêm một lần nghe người bên cạnh cằn nhằn.

Thêm một buổi sáng thức dậy và thấy người mình thương vẫn còn ở đó.

Những thứ ngoài kia chúng tôi tranh nhau cả đời, bước qua cánh cửa bệnh viện này bỗng trở nên nhẹ như chẳng còn giá trị.

Tôi lấy điện thoại ra.

Mười một giờ bốn mươi bảy phút.

Tôi muốn gọi cho mẹ.

Nhưng nghĩ giờ này bà đã ngủ nên lại thôi.

Tôi định cất điện thoại vào túi.

Rồi chợt nhớ đến câu nói của chính mình suốt bao nhiêu năm:

“Để mai.”

Tôi nhìn màn hình vài giây.

Cuối cùng vẫn bấm gọi.

Chuông chỉ reo hai tiếng.

Mẹ đã bắt máy.

— Quyền à con?

Tôi ngạc nhiên.

— Sao mẹ chưa ngủ?

Bà cười:

— Già rồi, ngủ được bao nhiêu đâu. Có chuyện gì không con?

Tôi dựa lưng vào bức tường lạnh của hành lang bệnh viện.

Không hiểu sao mắt tôi cay xè.

Tôi nói:

— Không có gì đâu mẹ.

— Thế gọi mẹ làm gì?

Tôi im lặng một lúc.

Rồi đáp:

— Con chỉ muốn nghe giọng mẹ thôi.

Đầu dây bên kia mẹ tôi khựng lại rồi rất nhanh bật cười thành tiếng:

— Cha bố anh. Gần năm mươi tuổi rồi còn dở chứng.

Tôi cũng cười.

Lâu lắm rồi tôi mới thấy một câu mắng của mẹ dễ nghe đến vậy.

Trước khi tắt máy, tôi nói:

— Tết này con về sớm.

Mẹ hỏi:

— Công việc không bận à?

Tôi nhìn qua ô cửa kính cuối hành lang.

Ngoài kia, đêm Sơn La tối thẫm.

Tôi nói:

— Việc thì lúc nào chẳng có mẹ.

Rồi lần đầu tiên trong đời, tôi nói một câu mà trước đây tôi luôn nghĩ mình còn rất nhiều thời gian để nói:

— Nhưng mẹ thì đâu có ở nhà chờ con mãi được.

Mẹ không trả lời.

Tôi chỉ nghe một tiếng “ừ” rất nhỏ.

❦

Sáng hôm sau, Tuấn bảo tôi đưa nó ra gần cửa sổ.

Ngoài kia, trên sườn núi phía xa, những đốm hoa ban trắng thấp thoáng giữa màu xanh.

Nó nhìn rất lâu.

Rồi hỏi:

— Quyền này.

— Gì?

— Khi tao khỏe hơn, bốn đứa mình ra sông Mã một chuyến đi?

Tôi cười:

— Được.

— Rồi lên chỗ ngày xưa hái ổi.

— Được.

— Mùa ban năm nay chắc đẹp.

— Ừ.

Tuấn gật đầu.

Tôi cũng gật đầu.

Nhưng cả hai đều không nói thêm.

Bởi có những lời hẹn, người nói và người nghe đều hiểu rằng chưa chắc cuộc đời sẽ cho mình cơ hội thực hiện.

Và lần đầu tiên tôi hiểu:

Điều đáng sợ nhất không hẳn là một ngày chúng ta không còn thời gian.

Mà là khi không biết bản thân còn bao nhiêu thời gian, chúng ta vẫn cứ sống như thể mình có thời gian vô hạn.

Tôi đã nghĩ chuyến trở về Sơn La này sẽ khiến mình hiểu điều gì quan trọng nhất.

Nhưng tôi vẫn chưa có câu trả lời.

Bởi nếu gia đình quan trọng, vậy tiền có thật sự không quan trọng?

Nếu sức khỏe quan trọng, sự nghiệp mà mình mất hai mươi năm gây dựng thì sao?

Nếu chỉ cần bình yên, tại sao con người vẫn phải cố gắng kiếm tiền? Tranh giành địa vị xã hội?

Và nếu tình yêu quan trọng…

Tại sao có những người từng yêu nhau rất nhiều cuối cùng vẫn rời khỏi cuộc đời nhau? Hoặc có thể là chưa từng được yêu ai một cách đường đường chính chính như tôi chẳng hạn.

Tôi chưa biết.

Cho đến buổi chiều hôm ấy, khi tôi rời bệnh viện và nhận được một tin nhắn từ một cái tên đã gần ba mươi năm không xuất hiện trên màn hình điện thoại của mình.

Hồng.

Phần 3: Con đường mình đã không đi

Tôi nhìn cái tên trên màn hình rất lâu.

Hồng.

Chỉ một cái tên thôi mà gần ba mươi năm bỗng như co lại.

Tôi lại thấy cô gái ngồi bàn trên năm nào.

Mái tóc dài buộc thấp.

Sợi dây màu xanh.

Chiếc áo trắng.

Và một thằng Quyền mười tám tuổi đi phía sau cô suốt một đoạn đường, trong túi có lá thư gấp làm tư mà chẳng đủ can đảm gọi một tiếng.

Tin nhắn của Hồng rất ngắn:

“Nghe Tuấn nói cậu đang ở Sơn La. Nếu chưa về thì chiều nay uống cà phê nhé.”

Tôi đọc lại hai lần.

Rồi bật cười.

Nếu tin nhắn này đến vào năm tôi hai mươi tuổi, có lẽ tôi đã mất ngủ cả đêm.

Nếu đến năm ba mươi tuổi, chắc tôi sẽ ngồi nghĩ xem nên mặc áo gì.

Còn bây giờ, tôi chỉ nhìn mái tóc lấm tấm bạc phản chiếu trên màn hình điện thoại rồi nghĩ:

Nhanh thật.

❦

Chúng tôi gặp nhau ở một quán nhỏ nhìn xuống thung lũng.

Tôi đến trước.

Khoảng mười phút sau, Hồng bước vào.

Tôi nhận ra cô ngay.

Không phải vì Hồng vẫn giống ngày xưa.

Mà bởi có những người, dù ba mươi năm không gặp, mình vẫn nhận ra từ dáng đi.

Hồng nhìn tôi rồi cười.

— Quyền?

Tôi đứng dậy.

— Ừ.

Hồng nhìn tôi từ đầu xuống chân. Rồi buông một câu:

— Già thế.

Tôi bật cười.

— Bà cũng khác gì.

— Tôi ít nhất còn tóc.

Tôi đưa tay sờ đầu mình.

— Tôi cũng còn mà.

— Còn được bao nhiêu?

Hai đứa cùng cười.

Thế là hết ngượng.

Ba mươi năm xa cách được giải quyết bằng chuyện tóc bạc với tóc rụng.

Có lẽ đến một tuổi nào đó, người ta chẳng còn cần phải cố tỏ ra hoàn hảo trước mặt nhau nữa.

Hồng gọi trà.

Tôi gọi cà phê.

Chúng tôi nói đủ thứ chuyện.

Bạn bè cũ.

Thầy cô.

Những người đã rời Sơn La.

Những người vẫn ở lại.

Hồng hỏi thăm Tuấn.

Tôi kể tình hình của nó.

Hồng im lặng một lúc rồi thở dài:

— Hồi đi học Tuấn khỏe nhất lớp mình.

— Ừ.

— Ngày ấy cứ nghĩ ai cũng sống đến già.

Tôi nhìn ra ngoài cửa kính.

Một cánh hoa ban theo gió rơi xuống khoảng sân trước quán.

— Bây giờ cũng muốn nghĩ thế.

Hồng nhìn tôi.

Rồi cả hai cùng im lặng.

❦

Một lúc sau, chẳng hiểu câu chuyện vòng vèo thế nào lại quay về những năm cấp ba.

Hồng chống tay lên cằm.

— Nghe nói ngày xưa cậu thích tôi?

Tôi suýt sặc cà phê.

— Ai nói?

— Cả lớp nói.

— Thế mà bà không biết à?

Hồng cười.

— Biết chứ.

Tôi nhìn Hồng.

— Biết?

— Ừ.

— Biết mà không nói gì?

— Thế tôi phải nói gì?

Tôi nghẹn mất mấy giây.

Rồi cả hai bật cười.

Tôi kể chuyện lá thư.

Kể rằng ngày cuối cùng trước kỳ thi, tôi đã đi sau Hồng một đoạn dài.

Hồng nghe xong hỏi:

— Sao không đưa?

— Sợ.

— Cậu mà cũng biết sợ à? Tôi nhớ cậu còn đánh nhau với Khải giữa sân trường cơ mà.

Tôi cười.

— Tôi cũng vừa nghĩ chuyện đó hôm qua.

Hồng lắc đầu.

— Ngốc.

— Ừ. Ngốc thật.

Tôi nhìn xuống ly cà phê.

Rồi hỏi một câu mà có lẽ thằng Quyền mười tám tuổi từng muốn biết nhất:

— Nếu ngày ấy tôi đưa lá thư, bà có đồng ý không?

Hồng không trả lời ngay.

Cô ấy nhìn ra ngoài.

Một lúc sau mới nói:

— Chắc là có.

Tôi ngẩng lên.

— Thật à?

— Ừ.

— Bà cũng thích tôi?

Hồng cười.

— Một chút.

Tôi ôm ngực.

— Trời đất.

Hồng phá lên cười.

Tôi cũng cười.

Nhưng giữa tiếng cười ấy, trong lòng bỗng xuất hiện một cảm giác rất lạ.

Không hẳn là tiếc.

Cũng không hẳn là vui.

Chỉ giống như mình vừa mở được một cánh cửa đã khóa suốt gần ba mươi năm, để rồi phát hiện phía sau nó chẳng có kho báu nào cả. Chỉ có một con đường mình chưa từng đi.

Tôi hỏi:

— Thế nếu hồi đó chúng ta yêu nhau, bà nghĩ giờ sẽ thế nào?

Hồng nhún vai.

— Ai biết.

— Biết đâu lấy nhau rồi.

— Cũng có thể.

— Có khi con cái lớn hết rồi.

Hồng bật cười.

— Cũng có thể ly hôn từ hai mươi năm trước.

Tôi cười theo.

— Bà phá hết lãng mạn của tôi rồi.

Hồng khuấy nhẹ tách trà.

— Quyền này, người ta hay tô hồng cho những con đường mà mình đã không đi...

Tôi im lặng.

Hồng nói tiếp:

— Vì mình không đi nên mình chỉ tưởng tượng được phần đẹp thôi. Sỏi đá, rừng giăng thì mình đâu nghĩ tới.

Câu nói ấy khiến tôi khựng lại.

❦

Hồng kể cô đã từng lấy chồng.

Hai người có một cô con gái.

Rồi chia tay sau hơn mười năm chung sống.

Không có phản bội.

Không có một trận cãi vã kinh khủng nào.

Chỉ là hai người sống cạnh nhau lâu đến mức chẳng còn biết phải nói gì với nhau.

Hồng bảo:

— Có thời gian tôi cũng tiếc.

— Tiếc gì?

— Tiếc đủ thứ.

Cô cười.

— Tiếc ngày xưa không học trường khác. Tiếc không đi Sài Gòn. Tiếc lấy chồng sớm. Có lúc còn tiếc…

Hồng nhìn tôi.

— …sao ngày ấy không chủ động nói với ông Quyền rằng tôi cũng thích ông ấy.

Tôi cười.

— Thế là tại bà.

— Ừ. Tại tôi.

Rồi cô nói tiếp:

— Nhưng sau này tôi hiểu, nếu được quay lại chọn khác, chưa chắc tôi đã hạnh phúc hơn.

Tôi không nói gì.Chăm chú nghe Hồng bộc bạch:

— Nếu ngày ấy tôi không lấy chồng, tôi sẽ không có con bé Linh. Chỉ cần nghĩ đến chuyện đó thôi là tôi chẳng muốn đổi nữa.

Hồng lấy điện thoại cho tôi xem ảnh con gái.

Một cô bé khoảng đôi mươi đang cười rất tươi.

Hồng nhìn bức ảnh, ánh mắt khác hẳn lúc nãy.

— Cuộc đời mình có nhiều thứ không như ý. Nhưng không có nghĩa cả con đường đó là sai.

Tôi nhìn Hồng. Câu nói ấy cứ ở lại trong đầu.

Không có nghĩa cả con đường đó là sai.

❦

Tôi bắt đầu nghĩ đến cuộc đời mình.

Tôi từng tiếc vì không tỏ tình với Hồng.

Từng tiếc vì không học một ngành khác.

Từng tiếc vì bỏ một công việc cũ quá sớm.

Rồi lại tiếc vì có những công việc mình bỏ quá muộn.

Từng tiếc vì không mua mảnh đất nọ.

Tiếc vì bán một khoản đầu tư quá sớm.

Tiếc vì có những cơ hội kiếm tiền mình đã bỏ qua.

Và cũng tiếc vì thanh xuân đã không yêu, không lập gia đình.

Nhiều lúc nhìn thấy bạn bè khoe vợ con, gia đình ấm cúng.

Tôi chợt thấy thèm...

Thậm chí có những đêm tôi nằm nghĩ:

“Nếu ngày ấy mình chọn khác thì sao?”

Có lẽ giàu hơn.

Có lẽ thành công hơn.

Có lẽ hạnh phúc hơn.

Nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ đến một khả năng khác.

Có lẽ cũng tệ hơn.

Con đường chúng ta không đi luôn rất đẹp, bởi trên đó không có những ổ gà mà chúng ta từng phải bước qua.

Ta chỉ nhìn nó từ xa.

Rồi tự tưởng tượng ở cuối đường là một phiên bản hạnh phúc hơn của chính mình.

❦

Trước khi về, Hồng hỏi:

— Cậu có hạnh phúc không?

Tôi định trả lời “có”.

Một câu trả lời lịch sự.

Nhưng không hiểu sao tôi lại nói thật.

— Tôi không biết.

Hồng nhìn tôi. Tôi cười.

— Tôi có nhà. Có xe. Công việc cũng được. Không đến mức thiếu tiền. Nhưng hỏi có hạnh phúc không thì… Không biết thật.

Hồng gật đầu, cười nhẹ bảo:

— Có khi vì chúng ta cứ nghĩ hạnh phúc phải là một thứ gì đó rất lớn.

— Ví dụ?

— Ví dụ thành công. Giàu có. Có một gia đình hoàn hảo. Đạt được một mục tiêu nào đó.

Hồng vừa chỉ tay ra ngoài cửa kính vừa tiếp:

— Nhưng hạnh phúc đôi khi chỉ là ngắm hoa ban nở hay chỉ là ngồi đây uống hết một tách trà mà không phải vội đi đâu.

Tôi nhìn tách cà phê của mình.

Nó đã nguội.

Hồng cười:

— Cậu có thấy chúng ta buồn cười không?

— Sao?

— Lúc trẻ có thời gian thì chỉ mong có tiền.

— Ừ.

— Lớn lên có chút tiền rồi lại dùng tiền mua những thứ giúp mình tiết kiệm thời gian.

Tôi bật cười.

— Rồi?

— Rồi thời gian tiết kiệm được lại đem đi làm để kiếm thêm tiền.

Tôi ngây người vài giây. Không biết từ lúc nào mà tôi có cảm giác Hồng trưởng thành hơn hẵn tôi.

Có lẽ vì cô ấy trãi qua nhiều chuyện và biến cố cuộc hơn tôi.

Hoặc có khi là tại vì tôi mỗi năm chỉ thêm tuổi chứ chẳng khôn lên được tẹo nào.

Tôi cười lớn:

— Nghe ngu thật.

Cả hai cùng cười.

Nhưng lần này tiếng cười nhỏ dần.

Hồng và tôi đều có những suy nghĩ riêng, những con đường và lựa chọn riêng.

Nhưng chung quy lại, không con đường của ai là hoàn hảo toàn màu hồng.

❦

Rời quán, tôi không về ngay.

Tôi đi bộ một đoạn.

Chiều xuống chậm trên những triền núi.

Hoa ban nở rải rác hai bên đường.

Tôi bất giác nghĩ đến những thứ mình từng coi là quan trọng.

Năm hai mươi lăm tuổi, tôi nghĩ phải có tiền.

Ba mươi tuổi, tôi nghĩ phải có sự nghiệp.

Ba mươi lăm tuổi, tôi nghĩ phải có nhà.

Bốn mươi tuổi, tôi lại nghĩ phải kiếm nhiều hơn để tương lai được bình yên dưỡng già.

Nhưng tương lai ấy nằm ở đâu?

Một tỷ?

Hai tỷ?

Mười tỷ?

Bao nhiêu mới đủ để một người nói:

“Được rồi. Từ hôm nay mình bắt đầu sống.”

Không ai biết.

Bởi khi có một thứ, chúng ta lại nhìn thấy thứ tiếp theo.

Đích đến cứ lùi xa theo từng bước chân.

Có lẽ vấn đề không phải tiền không quan trọng.

Tiền quan trọng.

Không có tiền, rất nhiều sự bình yên cũng trở nên xa xỉ.

Sự nghiệp quan trọng.

Tình yêu quan trọng.

Gia đình quan trọng.

Sức khỏe càng quan trọng.

Nhưng sai lầm của tôi suốt bao nhiêu năm là cứ muốn tìm ra một thứ quan trọng nhất, rồi hy sinh tất cả những thứ còn lại cho nó.

Khi chọn công việc, tôi hy sinh thời gian.

Khi chọn tiền, tôi hy sinh những cuộc gặp.

Khi nghĩ cho tương lai, tôi đem hiện tại ra trả giá.

Tôi cứ nghĩ sau này mình sẽ lấy lại.

Nhưng thời gian không giống tiền.

Tiêu một trăm nghìn, ngày mai có thể kiếm lại một trăm nghìn.

Thời gian đã mất thì không thể kiếm lại.

Một cái Tết không về thì năm sau có một cái Tết khác. Nhưng đó không còn là cái Tết ấy nữa.

Mẹ cũng già thêm một tuổi.

Bạn bè cũng đổi khác.

Và chính tôi cũng chẳng còn là mình của năm trước.

❦

Tôi lấy điện thoại gọi cho Dũng.

— Alo?

— Mày đang đâu?

— Nhà.

— Gọi thằng Khải đi.

— Làm gì?

Tôi nhìn những dãy núi phía xa.

— Ra sông Mã.

Dũng im mấy giây.

— Giờ hã?

— Ừ.

— Gần tối rồi.

— Thì đi một lát.

— Mày bị làm sao thế? Chập mạch à?

Tôi cười.

— Tao sợ phải hẹn lần sau.

Đầu dây bên kia im lặng giây lát rồi mới đáp:

— Ừ. Đợi tý.

❦

Ba chúng tôi ra đến bờ sông khi mặt trời chỉ còn một vệt đỏ sau núi.

Không ai lội xuống như ngày xưa.

Dũng bảo:

— Giờ nhảy xuống chắc mai ba thằng vào viện nằm cạnh Tuấn.

Khải cười:

— Tao còn muốn sống.

Chúng tôi ngồi trên bờ.

Không bia.

Không đồ ăn.

Chẳng có gì đặc biệt.

Chỉ ba người đàn ông trung niên ngồi nhìn dòng nước chảy.

Dũng nhặt một viên đá ném xuống sông.

— Hồi đó vui thật, giờ bớt vui rồi.

Khải nói:

— Vì hồi đó chưa phải kiếm tiền.

Tôi lắc đầu.

— Không phải.

Hai đứa nhìn tôi.

Tôi nói:

— Hồi đó vui vì mình sống đúng với giây phút đó.

Dũng cau mày.

— Nói tiếng người xem nào.

Tôi bật cười.

— Ý tao là ngày xưa đi chơi thì chỉ đi chơi. Ngồi với nhau thì chỉ ngồi với nhau. Bây giờ ngồi ăn cơm cũng xem điện thoại. Đi du lịch vẫn nghĩ công việc. Gặp bạn bè vẫn trả lời tin nhắn khách hàng.

Khải gật gù.

— Cũng đúng.

Chúng tôi im lặng.

Mặt sông tối dần.

Bỗng Dũng hỏi:

— Nếu chỉ còn một ngày, chúng mày làm gì?

Khải đáp ngay:

— Về với vợ con.

Dũng nói:

— Tao cũng thế.

Hai đứa nhìn tôi.

Lần này tôi không phải nghĩ lâu.

— Tao về nhà.

— Nhà nào?

Tôi nhìn dòng sông.

Trong đầu hiện lên căn bếp nhỏ.

Mẹ đang ngồi nhặt rau.

Một nồi cơm nóng.

Một ngọn đèn vàng.

Tôi đáp:

— Nhà có mẹ tao.

Không ai nói thêm. Hẵn là hai đứa nó cũng giống tôi, trong đầu đang tua nhanh về nửa kiếp người với những chuyện đã trãi qua!

❦

Đêm đó, tôi trở lại bệnh viện.

Tuấn đã ngủ.

Tôi ngồi cạnh giường nhìn nó một lúc.

Trên chiếc bàn nhỏ có một tờ giấy.

Chữ Tuấn xiêu vẹo.

Tôi cầm lên.

Trên đầu trang nó viết:

“Nếu còn một năm.”

Bên dưới là vài dòng.

Đưa Lan đi biển.

Về ăn cơm với mẹ mỗi tuần.

Dạy Mai đi xe máy.

Đưa thằng Nam đi câu cá.

Gặp lại thầy chủ nhiệm.

Ra sông Mã với ba thằng đệ.

Ngắm một mùa hoa ban.

Tôi đọc hết. Nhếch môi, khẽ buột miệng:

- Chưa phân thắng bại lần nào. Ai là đệ của mày chứ?

Tôi đọc lại lần nữa.

Không có “kiếm thêm một tỷ”.

Không có “mua xe mới”.

Không có “thăng chức”.

Không có bất kỳ thứ gì mà tôi từng dùng cả tuổi trẻ để đuổi theo.

Toàn những việc rất nhỏ.

Nhỏ đến mức một người khỏe mạnh có thể làm bất cứ lúc nào.

Có lẽ vì thế mà cứ không làm.

Bởi vì luôn nghĩ:

Còn nhiều thời gian mà.

Tôi đặt tờ giấy xuống.

Ngay lúc ấy Tuấn mở mắt.

Nó nhìn tôi.

— Mày đọc rồi à?

— Ừ.

— Thấy danh sách của tao nghèo không?

Tôi cười.

— Nghèo thật.

Tuấn cũng cười.

Một lúc sau nó hỏi:

— Nếu là mày, mày viết gì?

Tôi nhìn tờ giấy.

Tôi nghĩ đến tiền.

Sự nghiệp.

Tình yêu.

Gia đình.

Sức khỏe.

Rồi nghĩ đến câu hỏi đã ám ảnh mình suốt hai ngày qua:

Nếu thời gian không còn nhiều, mình sẽ tiếc điều gì nhất?

Tôi kéo chiếc ghế lại gần.

Cầm cây bút trên bàn.

Lật mặt sau tờ giấy.

Và bắt đầu viết.

Nhưng điều đầu tiên tôi viết xuống lại khiến chính tôi bất ngờ.

Không phải mẹ.

Không phải Hồng.

Không phải tiền.

Cũng không phải công việc.

Tôi chỉ viết một câu:

“Tôi tiếc vì thời gian qua cứ nghĩ hạnh phúc của mình đang ở phía trước.”

Phần 4: Đừng đợi đến một ngày

Sáng hôm sau tôi rời bệnh viện.

Trước khi đi, Tuấn vẫn còn ngủ.

Tôi đứng cạnh giường nhìn nó một lúc rồi kéo chăn lên cho nó.

Tờ giấy tối qua vẫn nằm trên bàn.

“Nếu còn một năm.”

Tôi không biết Tuấn có một năm hay không.

Có thể nhiều hơn.

Cũng có thể ít hơn.

Thật ra chẳng ai trong chúng ta biết trước mình còn bao lâu.

Chỉ khác một điều.

Tuấn đã bị cuộc đời buộc phải nghĩ đến câu hỏi ấy.

Còn phần lớn chúng ta thì chưa.

Tôi định rời đi.

Được vài bước, tôi quay lại đứng nhìn Tuấn.

Tôi hy vọng nó sẽ thực hiện được tất cả những điều mà nó ghi ra trên mảnh giấy đó.

Tuấn vẫn nhắm mắt nhưng nó chợt cất tiếng:

— Mày còn đứng đấy làm gì?

Tôi cười, đùa nó:

— Tao tưởng mày ngủ, định làm hoàng tử hôn công chúa ngủ trên giường.

Nó mở hẵn mắt, nhăn nhăn cái môi khô khốc chê bai:

— Buồn nôn chết mất. Để mày hôn thì tao thà chết sướng hơn.

Tôi bật cười.

Nó cũng cười.

Tôi bước lại.

— Tao về nhé.

— Ừ.

— Khỏe lên rồi đi sông Mã.

— Nhớ đấy.

Nó giơ tay lên. Tôi đập tay với nó.

— Nhớ.

Tôi không nói “lần sau gặp”.

Cũng không nói “còn nhiều thời gian”.

Bởi sau những ngày vừa rồi, tôi bỗng sợ những câu ấy.

❦

Tôi lái xe về nhà mẹ.

Không báo trước.

Trên đường đi ngang qua chợ, tôi ghé mua một ít thịt, mấy con cá và túi cam.

Mẹ thích ăn cam.

Tôi biết điều đó từ nhỏ.

Vậy mà nhiều năm nay, mỗi lần về tôi thường mua những thứ đắt tiền.

Sữa ngoại.

Thuốc bổ.

Quần áo.

Có năm mua cho mẹ một chiếc điện thoại mới.

Mẹ cầm lên hỏi:

— Cái này bao nhiêu?

Tôi nói giá.

Bà giật mình.

— Mày mua làm gì thứ đắt thế? Cái cũ vẫn gọi được mà.

Ngày ấy tôi còn khó chịu.

Tôi nghĩ mình kiếm tiền cũng chỉ mong mẹ được dùng đồ tốt hơn.

Bây giờ mới hiểu, có lẽ mẹ chẳng cần một chiếc điện thoại tốt.

Mẹ chỉ cần người ở đầu bên kia gọi về thường xuyên hơn.

❦

Xe vừa dừng ngoài cổng, tôi đã thấy mẹ từ trong nhà đi ra.

Bà đứng nhìn tôi như không tin.

— Sao về giờ này?

Tôi xách túi đồ xuống.

— Thì về thăm mẹ.

— Hôm trước chẳng bảo cuối năm nhiều việc à?

— Việc chưa hết.

— Thế sao về?

Tôi cười.

— Con trốn việc.

Mẹ lườm tôi.

— Gần năm mươi tuổi còn trốn việc.

Tôi bật cười.

Không hiểu sao câu ấy làm tôi nhớ đến những ngày trốn học với ba thằng bạn.

Hóa ra gần ba mươi năm rồi, tôi vẫn là thằng Quyền ấy.

Chỉ là lâu quá không cho phép mình sống như nó.

❦

Trưa hôm đó mẹ nấu cơm.

Tôi bảo để tôi làm.

Bà nhất quyết không chịu.

— Mày biết làm cái gì.

— Con sống từng này tuổi rồi mà mẹ.

— Thì từng này tuổi vẫn là con tao.

Tôi đứng tựa cửa bếp nhìn bà.

Mẹ đã thấp hơn trong trí nhớ của tôi.

Hay có lẽ vì lưng bà đã còng xuống.

Mái tóc gần như bạc hết.

Bàn tay nhăn nheo, nổi những đường gân xanh.

Tôi không nhớ từ bao giờ mẹ già như vậy.

Có lẽ chẳng có một ngày cụ thể.

Con người ta không già đi trong một đêm.

Chỉ là mỗi lần mình trở về, họ già thêm một chút.

Nhưng vì những lần trở về cách nhau quá xa, đến một ngày ta mới giật mình nhận ra.

Tôi bước tới nhặt rau cùng mẹ.

Bà nhìn tôi.

— Hôm nay làm sao thế?

— Làm sao là làm sao?

Mẹ không hỏi thêm gì.

Chỉ thỉnh thoảng lại nhăn mặt lườm tôi một cái.

Chắc mẹ có nhiều điều muốn biết, nhiều câu muốn hỏi nhưng lại sợ tôi khó chịu, cau có rồi lại xách đồ đi.

Tôi đã từng làm thế nhiều lần, nhất là thời ba mươi, ba mấy tuổi, những lần mẹ thúc giục chuyện vợ con.

Có lần tôi đi mấy cái Tết liền không về thăm mẹ. Mẹ gọi điện tôi còn đổ lỗi. Bận trăm công ngàn việc, nếu bà còn giục chuyện vợ con thì từ nay sẽ không về. 

Có lẽ là từ đó mẹ không nhắc đến chuyện lấy vợ sinh con nữa.

Mà nói chuyện với tôi cũng dè chừng sợ làm tôi giận.

Tôi bất hiếu quá!

Nghĩ lại thấy thương mẹ!

Tôi nuốt nước mắt nghẹn ngào, giả bộ hỏi:

— Hồi con còn nhỏ, có ngoan không mẹ?

Ánh mắt mẹ chợt vui hẵn, đặt bó rau xuống, chề môi:

— Mày á? Lì như trâu

Bà bắt đầu kể.

Chuyện tôi nghịch phá làm đổ bể đồ đạc rồi trèo lên nóc nhà trốn.

Chuyện tôi đi chăn bò mà dẫn bò đi ăn ruộng ngô của người, nửa tháng trời ngày nào người ta sang chửi.

Chuyện tôi với mấy thằng bạn sáng đi học thì đánh nhau, chiều về thì phá làng phá xóm. Đốt rơm um bắt chuột đồng kiểu gì mà để tàn lửa bén cháy một góc nhà chú Sáu.

Tôi phì cười, những chuyện đó tôi còn nhớ rất rõ.

Tưởng chừng nó vừa xảy ra hôm qua, tôi tiếp lời mẹ:

— Lần đó mẹ đánh con hẵn hai roi.

— Hai roi gì! Tao nhớ ba roi.

— Hai.

— Ba.

Hai mẹ con tranh luận một hồi rồi cùng cười.

Tôi nhìn bà. Bỗng nhiên nghĩ:

Nếu một ngày nào đó không còn được ngồi đây nghe mẹ cãi rằng ngày xưa bà đánh tôi ba roi chứ không phải hai… Tôi sẽ nhớ đến mức nào?

❦

Bữa cơm chỉ có ba món.

Cá kho.

Rau luộc.

Một bát canh.

Chẳng phải bữa ăn đặc biệt.

Không nhà hàng.

Không rượu ngon.

Không món đắt tiền.

Nhưng tôi ăn rất chậm.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, điện thoại rung mà tôi không cầm lên.

Mẹ hỏi:

— Không xem à?

— Không.

— Nhỡ công việc?

Tôi gắp cho bà miếng cá.

— Ăn xong rồi xem.

Mẹ cười:

— Đúng là chạm dây.

Tôi cũng cười.

Có lẽ tôi lạ thật.

Hoặc có lẽ sau rất nhiều năm, tôi mới bắt đầu trở lại bình thường.

Nhìn thấy mẹ vui thế này tôi thấy thật mãn nguyện.

❦

Chiều, tôi kéo chiếc ghế ra trước hiên.

Mẹ ngồi bên cạnh.

Chẳng ai nói gì.

Một con chim đậu trên dây điện.

Gió đưa mùi khói bếp đâu đó qua sân.

Ngoài đường thỉnh thoảng có tiếng xe chạy ngang.

Tôi từng nghĩ bình yên phải là một nơi rất xa.

Một căn nhà đẹp hơn.

Một chuyến du lịch.

Một ngày mình không còn nợ nần.

Một lúc nào đó công việc ổn định.

Một tương lai đủ tiền để chẳng phải lo nghĩ gì.

Tôi đã chạy về phía cái ngày ấy suốt hơn hai mươi năm.

Nhưng chiều nay, ngồi cạnh mẹ, tôi bỗng nhận ra:

Có thể bình yên hay hạnh phúc chưa từng ở phía trước.

Nó đã xuất hiện rất nhiều lần trong đời tôi.

Chỉ là tôi luôn bận nên đi ngang qua mà không hay.

❦

Mẹ hỏi:

— Thằng Tuấn sao rồi?

Tôi kể cho bà nghe.

Bà thở dài.

— Tội nghiệp. Hồi nhỏ nó hay sang nhà mình ăn cơm.

— Mẹ còn nhớ à?

— Sao không nhớ. Nó thích nhất món cá kho.

Tôi im lặng.

Mẹ nói:

— Con người sống chẳng biết được đâu.

Tôi quay sang.

— Không biết gì?

— Không biết mai thế nào.

Bà nói nhẹ tênh.

Một câu mà có lẽ người già hiểu hơn chúng tôi.

Tôi hỏi:

— Mẹ có sợ chết không?

Mẹ nhìn tôi như thể tôi vừa hỏi một câu rất ngớ ngẩn.

— Ai chẳng sợ.

Rồi bà cười.

— Nhưng sợ thì có khỏi đâu.

Tôi cũng cười.

Một lúc sau tôi hỏi:

— Nếu được sống lại, mẹ có muốn sống khác không?

Mẹ suy nghĩ khá lâu.

— Có chứ.

— Mẹ muốn làm gì?

— Hồi trẻ mẹ muốn học tiếp.

Tôi chưa từng biết chuyện đó.

— Sao mẹ không học?

— Ông bà ngoại nghèo. Rồi lấy bố mày. Rồi đẻ chúng mày. Hết đời.

Mẹ nói rồi cười.

Không trách móc.

Không buồn bã.

Tôi hỏi:

— Mẹ tiếc không?

Bà nhìn ra ngoài sân.

— Có.

Tôi chờ.

Mẹ nói tiếp:

— Nhưng nếu sống khác thì chưa chắc có mày ngồi đây.

Tôi khựng lại.

Tôi nhớ đến Hồng.

“Nếu tôi không lấy chồng, tôi sẽ không có con bé Linh.”

Hai người phụ nữ.

Hai cuộc đời hoàn toàn khác nhau.

Nhưng lại nói với tôi gần như cùng một điều.

Có lẽ trưởng thành không phải là sống một cuộc đời không có hối tiếc.

Làm gì có cuộc đời như thế.

Chọn một con đường đồng nghĩa bỏ lại những con đường khác.

Lấy một người là từ bỏ cuộc sống độc thân vô lo vô nghĩ tự do tự tại.

Ở lại một thành phố là bỏ qua những cuộc đời mình có thể sống ở những nơi khác.

Dành thời gian cho công việc thì mất thời gian bên gia đình.

Dành hết thời gian tận hưởng mà không nghĩ đến ngày mai, đôi khi cũng phải trả giá.

Chúng ta không thể có tất cả.

Vậy nên tiếc nuối là chuyện bình thường.

Điều quan trọng có lẽ không phải làm sao để không tiếc.

Mà là khi phải tiếc… mình muốn tiếc điều gì ít hơn

❦

Tối hôm ấy tôi ngủ lại.

Căn phòng cũ vẫn còn chiếc tủ gỗ từ thời tôi đi học.

Tôi mở ngăn kéo tìm một chiếc chăn.

Bên trong có mấy quyển sách cũ.

Một cuốn sổ.

Vài tấm ảnh.

Tôi ngồi xuống sàn.

Có tấm ảnh bốn thằng chúng tôi đứng cạnh nhau.

Tuấn gầy nhẳng.

Khải tóc dài.

Dũng cười hở cả lợi.

Còn tôi đứng giữa, áo sơ mi bỏ ngoài quần, mặt nghênh lên như thể cả thế giới chẳng có gì khiến mình sợ.

Phía sau là núi.

Xa xa có những cây ban đang nở.

Tôi nhìn tấm ảnh rất lâu.

Thằng Quyền trong ảnh không có tiền.

Không nhà.

Không xe.

Không sự nghiệp.

Không biết tương lai sẽ ra sao.

Nhưng nó có mẹ còn trẻ.

Có bạn bè.

Có sức khỏe.

Có những buổi chiều dài tưởng như vô tận.

Và có một cô gái tên Hồng mà nó chưa đủ can đảm để tỏ tình.

Tôi bật cười.

Nếu gặp lại nó, tôi sẽ nói gì?

“Cố học đi?”

“Kiếm thật nhiều tiền?”

“Đừng bỏ lỡ cơ hội?”

Hay:

“Đi đưa lá thư cho Hồng đi, thằng ngốc.”

Tôi nghĩ chắc mình sẽ nói tất cả.

Rồi trước khi đi, tôi sẽ nói thêm:

Đừng vội lớn quá.

Bởi có những thứ mày đang có hôm nay, sau này dù kiếm được rất nhiều tiền cũng chẳng mua lại được.

❦

Điện thoại rung.

Tin nhắn của Dũng.

“Tuấn khá hơn nhiều rồi. Nó hỏi bao giờ đi sông Mã.”

Tôi cười.

Nhắn lại:

“Bảo nó nghỉ ngơi cho khỏe hẵn đã.”

Gõ xong tôi định gửi.

Nhưng rồi xóa đi.

Tôi viết lại:

“Mai. Nếu nó ra được thì đi. Không xuống sông được thì ngồi trên bờ.”

Dũng gửi lại một biểu tượng cười.

Tôi đặt điện thoại xuống.

❦

Đêm đó tôi không ngủ ngay.

Tôi nghĩ về câu hỏi của Tuấn.

“Nếu chỉ còn một năm, mày sẽ làm gì?”

Có lẽ chúng ta không cần phải biết mình còn một năm mới bắt đầu sống khác.

Cũng chẳng cần bỏ việc.

Không cần bán nhà đi du lịch vòng quanh thế giới.

Không cần từ bỏ những tham vọng.

Tôi vẫn sẽ làm việc.

Vẫn kiếm tiền.

Vẫn muốn cuộc sống tốt hơn.

Bởi tiền quan trọng.

Sự nghiệp cũng quan trọng.

Tình yêu quan trọng.

Gia đình quan trọng.

Sức khỏe quan trọng.

Và bình yên cũng quan trọng.

Cuộc đời không bắt chúng ta chọn duy nhất một thứ.

Nó chỉ bắt chúng ta nhớ rằng không nên để một thứ nuốt trọn tất cả những thứ còn lại.

Kiếm tiền nhưng đừng đến mức một bữa cơm với mẹ cũng phải hẹn sang năm.

Theo đuổi sự nghiệp nhưng đừng đợi cơ thể lên tiếng mới nhớ mình cần nghỉ ngơi.

Yêu một người thì hãy nói khi còn có thể nói.

Muốn gặp ai đó thì gặp.

Muốn xin lỗi thì xin lỗi.

Muốn cảm ơn thì cảm ơn.

Có một nơi muốn trở về thì đừng luôn nói “hôm khác”.

Bởi có những “hôm khác” mãi mãi không đến.

❦

Sáng hôm sau, tôi thức dậy rất sớm.

Mẹ đã ở ngoài sân.

Bà đang tưới mấy chậu cây.

Tôi đứng ở cửa nhìn bà.

Nắng sớm chiếu lên mái tóc bạc.

Một cảnh rất bình thường.

Bình thường đến mức ngày trước tôi chẳng bao giờ nghĩ phải ghi nhớ.

Nhưng hôm ấy tôi đứng nhìn thật lâu.

Tôi muốn nhớ.

Nhớ dáng mẹ.

Nhớ cái sân.

Nhớ tiếng nước chảy.

Nhớ buổi sáng này.

Bởi tôi hiểu rằng một ngày nào đó, chính những điều bình thường nhất hôm nay có thể trở thành thứ tôi sẵn sàng đánh đổi rất nhiều chỉ để được nhìn thấy thêm một lần.

Mẹ quay lại.

— Dậy rồi à? Ăn gì mẹ nấu.

Tôi cười.

— Gì cũng được.

Mẹ đi vào bếp.

Tôi bước ra sân.

Trời rất trong.

Không có điều gì lớn lao xảy ra.

Tôi cũng chẳng đột nhiên trở thành một con người khác.

Những hóa đơn vẫn còn đó.

Công việc vẫn đang chờ.

Tương lai vẫn đầy những chuyện phải lo.

Nhưng lần đầu tiên sau rất nhiều năm, tôi không cảm thấy cần phải chạy ngay.

Tôi đứng yên.

Hít một hơi thật sâu.

Và bỗng hiểu câu trả lời mà mình đã tìm suốt những ngày qua.

Điều quan trọng nhất không phải tiền.

Cũng không phải sự nghiệp, tình yêu, gia đình, sức khỏe hay bình yên.

Bởi đến từng giai đoạn, mỗi thứ đều có thể trở thành điều quan trọng.

Điều quan trọng nhất là:

Khi bất kỳ một điều nào vẫn còn ở bên mình, mình có nhận ra giá trị của nó hay không.

Có tiền, biết tiền để làm gì.

Có sức khỏe, biết dùng những ngày khỏe mạnh để sống.

Có người thương, biết trân trọng khi họ vẫn còn bên cạnh.

Có cha mẹ, biết trở về khi căn nhà vẫn còn sáng đèn.

Có bạn bè, đừng chỉ gặp nhau trong bệnh viện hay đám tang.

Có một lời muốn nói, đừng giữ nó ba mươi năm như lá thư tôi từng viết cho Hồng.

Và chuyện của ngày hôm nay… thì đừng đem hết nó đặt cược cho ngày mai.

❦

Chiều ấy, chúng tôi đưa Tuấn ra sông Mã.

Nó yếu nên Lan đi cùng.

Bốn thằng không ai xuống nước.

Chỉ ngồi trên bờ.

Dũng kể chuyện cũ.

Khải cãi.

Tuấn cười.

Tôi ngồi bên cạnh nhìn dòng sông.

Phía những triền núi xa xa, hoa ban đã nở nhiều hơn.

Trắng một khoảng trời.

Tuấn khẽ nói:

— Đẹp nhỉ.

Tôi gật đầu.

— Ừ.

Nó hỏi:

— Mày đang nghĩ gì thế?

Tôi nhìn ba thằng bạn.

Nhìn Lan đang ngồi cạnh Tuấn.

Nhìn dòng sông đã chảy qua gần ba mươi năm cuộc đời chúng tôi.

Rồi nhìn những cánh hoa ban lay động trong gió.

Tôi cười.

— Tao đang nghĩ hồi trẻ chúng ta giàu thật.

Dũng quay sang:

— Giàu cái khỉ gì? Hồi ấy bốn thằng góp tiền còn không đủ ăn bát phở.

Tôi bật cười.

— Giàu thời gian.

Gió từ mặt sông thổi lên.

Một cánh hoa ban rơi xuống gần chân Tuấn.

Nó cúi xuống nhặt lên.

Tôi nhìn cảnh ấy lại nghĩ:

Có lẽ hạnh phúc không phải là đến cuối đời có trong tay thật nhiều.

Mà là trong hiện tại, chúng ta trân trọng từng khoảnh khắc và thật sự sống trọn vẹn giây phút ấy.

Bởi cuối cùng, thứ làm chúng ta day dứt nhất có lẽ không phải những gì chưa sở hữu.

Mà là những người từng ở bên cạnh, những nơi từng đi qua, những câu chuyện đẹp từng là kỹ niệm… mà khi ấy, ta lại quá bận để nhận ra mình đang hạnh phúc.

Tôi từng dành nửa đời người để hỏi:

“Mình còn thiếu gì?”

Bây giờ tôi muốn học cách hỏi một câu khác:

“Những gì mình đang có, liệu mình đã biết trân quý chưa?”

Bởi đời người suy cho cùng chẳng ai biết ngắn dài bao lâu.

Tiền mất còn có thể kiếm lại.

Một công việc mất đi có thể tìm công việc khác.

Một kế hoạch hỏng có thể bắt đầu lại.

Nhưng thời gian đã đi qua thì không.

Người đã rời đi, có khi không thể gặp lại.

Và một mùa hoa ban của năm ấy… sẽ chẳng bao giờ nở lần thứ hai.

Tôi nhìn dòng sông Mã lặng lẽ trôi.

Lần này, tôi không nghĩ đến ngày mai.

Cũng không tiếc ngày hôm qua.

Tôi chỉ ngồi đó.

Bên những người bạn của mình giữa một buổi chiều nắng đẹp.

Tôi đưa tay hứng một cánh hoa ban đang rơi, có lẽ tôi đã tìm được thứ cần tìm rồi!

Lục Bình