ĐỪNG ĐỢI ĐẾN KHI SỨC KHỎE LÊN TIẾNG MỚI BẮT ĐẦU TẬP THỂ DỤC!

Có một câu hỏi đáng để mỗi người tự hỏi:

Một ngày của bạn, cơ thể thực sự vận động được bao lâu?

Chúng ta thức dậy, ngồi ăn sáng, ngồi trên xe đi làm, ngồi trước máy tính nhiều giờ, về nhà lại ngồi hoặc nằm xem điện thoại. Thang máy thay cho cầu thang. Xe máy, ô tô thay cho những quãng đường từng có thể đi bộ. Công nghệ giúp cuộc sống thuận tiện hơn, nhưng cũng khiến con người ngày càng ít phải sử dụng chính cơ thể mình.

Điều đáng nói là hậu quả của việc ít vận động thường không xuất hiện ngay.

Hôm nay ngồi tám tiếng, ta vẫn khỏe.

Ngày mai không tập thể dục, ta cũng chẳng thấy có chuyện gì.

Một tháng trôi qua, cơ thể vẫn có thể chưa phát ra tín hiệu rõ ràng.

Vì vậy, chúng ta rất dễ nghĩ:

“Không tập thể dục chắc cũng chẳng sao.”

Nhưng những con số về sức khỏe trên thế giới lại kể một câu chuyện khác.

1,8 tỷ người trưởng thành đang vận động chưa đủ

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022 có khoảng 31% người trưởng thành trên toàn cầu – tương đương khoảng 1,8 tỷ người – không đạt mức vận động thể chất được khuyến nghị.

Đáng lo hơn, tỷ lệ này đã tăng khoảng 5 điểm phần trăm so với năm 2010. Nếu xu hướng tiếp tục, đến năm 2030, khoảng 35% người trưởng thành trên thế giới có thể không vận động đủ.

Đây không đơn thuần là câu chuyện của vóc dáng hay cân nặng.

WHO cho biết người vận động không đủ có nguy cơ tử vong cao hơn khoảng 20–30% so với những người vận động đầy đủ. Hoạt động thể chất thường xuyên có liên quan đến việc giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường type 2 và một số loại ung thư; đồng thời mang lại lợi ích cho sức khỏe tinh thần, nhận thức và giấc ngủ.

Nói cách khác, vận động không chỉ giúp chúng ta có một cơ thể đẹp hơn.

Nó là một phần của việc bảo vệ sức khỏe và tuổi thọ.

Sức khỏe là tài sản mà nhiều người chỉ nhận ra giá trị khi bắt đầu mất đi

Khi còn khỏe, chúng ta thường có rất nhiều điều để lo.

Công việc.

Tiền bạc.

Nhà cửa.

Sự nghiệp.

Những dự định cho tương lai.

Chúng ta có thể dành hàng giờ mỗi ngày để kiếm thêm tiền, nhưng lại tiếc 30 phút để đi bộ. Có thể ngồi hàng giờ trước điện thoại, nhưng lại thấy 20 phút tập thể dục là quá lâu.

Bởi sức khỏe có một đặc điểm rất lạ:

Khi nó còn tốt, chúng ta gần như không cảm nhận được sự tồn tại của nó.

Bạn thức dậy và tự bước xuống giường – bình thường.

Bạn có thể chạy vài bước khi trời mưa – bình thường.

Bạn cúi xuống nhặt một món đồ, leo vài tầng cầu thang, xách túi đồ từ chợ về nhà – cũng bình thường.

Nhưng đối với một người đã mất khả năng vận động độc lập, những việc tưởng như nhỏ bé ấy có thể trở thành điều đáng mơ ước.

Sức khỏe không chỉ quyết định chúng ta sống bao lâu.

Nó còn ảnh hưởng rất lớn đến chúng ta sẽ sống như thế nào trong những năm tháng ấy.

Tập thể dục không chỉ để giảm cân

Một trong những hiểu lầm phổ biến là chỉ những người thừa cân mới cần tập thể dục.

Thực tế, cân nặng chỉ là một phần của câu chuyện.

Theo CDC Hoa Kỳ, hoạt động thể chất thường xuyên giúp giảm nguy cơ bệnh tim, đột quỵ và tiểu đường type 2; hỗ trợ kiểm soát cân nặng; củng cố xương; giảm nguy cơ té ngã và mang lại lợi ích đối với sức khỏe tinh thần. CDC cũng ghi nhận ngay một buổi vận động thể chất ở mức vừa đến mạnh đã có thể mang lại một số lợi ích tức thời, như cải thiện chất lượng giấc ngủ, giảm cảm giác lo âu và giảm huyết áp.

Vì vậy, một người có vóc dáng cân đối vẫn cần vận động.

Một người không có nhu cầu giảm cân vẫn cần vận động.

Và một người còn trẻ cũng không nên chờ đến khi cơ thể xuất hiện vấn đề mới bắt đầu tập luyện.

Trái tim cũng cần được “rèn luyện”

Tim là cơ quan hoạt động không ngừng nghỉ trong suốt cuộc đời.

Và vận động là một trong những cách quan trọng để hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

CDC cho biết đạt ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần có thể giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch; vận động thường xuyên cũng có thể giúp hạ huyết áp và cải thiện mức cholesterol.

WHO thậm chí ước tính hoạt động thể chất thường xuyên có thể làm giảm nguy cơ bệnh tim và đột quỵ khoảng 19%, tiểu đường khoảng 17%, và trầm cảm cũng như sa sút trí tuệ khoảng 28–32%. WHO ước tính nếu dân số thế giới vận động nhiều hơn, 4–5 triệu ca tử vong mỗi năm có thể được ngăn ngừa.

Đó là những con số đủ lớn để chúng ta nhìn việc tập thể dục bằng một góc độ khác.

Không chỉ là chuyện có cơ bụng đẹp hay mặc quần áo vừa hơn.

Đó còn là khoản đầu tư cho trái tim, bộ não, xương khớp và khả năng tự chăm sóc chính mình sau này.

Cơ bắp không chỉ dành cho người trẻ

Khi nói đến cơ bắp, nhiều người thường nghĩ đến phòng gym và một thân hình săn chắc.

Nhưng cơ bắp còn phục vụ những việc rất đời thường:

Đứng lên khỏi ghế.

Mang một túi đồ.

Leo cầu thang.

Giữ thăng bằng.

Đi lại.

Và khi về già, chính những khả năng tưởng rất bình thường ấy góp phần quyết định một người có thể sống độc lập đến mức nào.

CDC cho biết vận động thường xuyên giúp cải thiện sức khỏe xương, đồng thời giảm nguy cơ té ngã. Đối với người có bệnh mạn tính hoặc khuyết tật, hoạt động phù hợp còn có thể hỗ trợ khả năng thực hiện những sinh hoạt thường ngày và duy trì sự độc lập.

Vì vậy, tập luyện hôm nay không chỉ dành cho cơ thể của tuổi 20, 30 hay 40.

Nó còn là sự chuẩn bị cho cơ thể mà chúng ta sẽ sống cùng ở tuổi 60, 70 và 80.

Vận động còn tác động đến tinh thần và giấc ngủ

Có những ngày chúng ta không hẳn bị bệnh nhưng vẫn cảm thấy cơ thể nặng nề, đầu óc trì trệ, tinh thần thiếu năng lượng.

Vận động cũng có vai trò ở đây.

WHO cho biết hoạt động thể chất thường xuyên có thể giảm các triệu chứng trầm cảm và lo âu, đồng thời mang lại lợi ích cho sức khỏe não bộ và cảm giác khỏe mạnh nói chung.

CDC cũng ghi nhận vận động giúp con người ngủ tốt hơn và có lợi cho khả năng suy nghĩ, học tập và phán đoán.

Điều đó cho thấy sức khỏe không được tạo nên bởi những mảnh rời rạc.

Vận động tốt hơn → cơ thể khỏe hơn → tinh thần tốt hơn → giấc ngủ có thể tốt hơn → ngày hôm sau lại có thêm năng lượng để sống và vận động.

Một thói quen tốt có thể kéo theo nhiều thay đổi tích cực khác.

Không nhất thiết phải đến phòng gym

Khi nghe đến “tập thể dục”, nhiều người lập tức hình dung đến một giờ trong phòng gym, chạy bộ vài kilomet hay những bài tập nặng.

Nhưng WHO định nghĩa hoạt động thể chất rộng hơn rất nhiều.

Đi bộ, đạp xe, chơi thể thao, hoạt động giải trí, công việc chân tay và nhiều hình thức vận động trong cuộc sống thường ngày đều được tính là hoạt động thể chất.

Với người trưởng thành, WHO khuyến nghị ít nhất 150 phút vận động aerobic cường độ vừa mỗi tuần, hoặc 75 phút cường độ mạnh, hay sự kết hợp tương đương.

150 phút nghe có vẻ nhiều.

Nhưng chia ra năm ngày, chỉ còn khoảng:

30 phút mỗi ngày.

Và CDC nhấn mạnh một điều rất đáng chú ý: vận động một chút vẫn tốt hơn không vận động; thậm chí thêm khoảng 10 phút hoạt động mỗi ngày cũng có thể tạo khác biệt.

Bạn không cần phải trở thành vận động viên.

Bạn chỉ cần bắt đầu khiến cơ thể bớt bất động hơn ngày hôm qua.

Một khoản đầu tư không cần nhiều tiền

Có những cách chăm sóc sức khỏe rất tốn kém.

Nhưng đi bộ thì gần như miễn phí.

Đi cầu thang thay vì thang máy không tốn tiền.

Đứng lên vận động sau một khoảng thời gian ngồi lâu cũng không tốn tiền.

Tập vài động tác tại nhà, làm việc nhà, đi bộ mua đồ ở khoảng cách phù hợp, chơi với con ngoài trời hay đạp xe đều có thể làm tăng mức độ vận động trong ngày.

Điều khó nhất thường không phải chúng ta không biết tập thế nào.

Mà là chúng ta chưa xem việc vận động quan trọng ngang với những cuộc hẹn khác trong lịch trình.

Ta có thể đặt lịch họp.

Đặt lịch làm việc.

Đặt lịch gặp khách hàng.

Đặt lịch đi chơi.

Nhưng lại hiếm khi đặt lịch cho chính cơ thể mình.

Đừng tập thể dục chỉ vì muốn đẹp – hãy tập vì muốn sống khỏe lâu hơn

Một vóc dáng đẹp có thể là động lực để bắt đầu.

Nhưng có lẽ chưa phải lý do lớn nhất để duy trì vận động suốt đời.

Hãy vận động để vài chục năm nữa bạn vẫn có thể tự bước đi.

Để đôi chân còn đủ khỏe đưa mình đến nơi muốn đến.

Để có thể cúi xuống chơi với cháu rồi tự đứng dậy.

Để còn đủ sức xách đồ, làm vườn, đi du lịch, leo cầu thang và chăm sóc chính mình.

Và quan trọng hơn, để những năm tháng sống lâu hơn cũng là những năm tháng sống khỏe hơn.

WHO ước tính nếu tình trạng thiếu vận động trên thế giới không được cải thiện, chi phí đối với các hệ thống y tế công cộng trong giai đoạn 2020–2030 có thể lên tới khoảng 300 tỷ USD.

Đó là cái giá ở quy mô xã hội.

Còn với mỗi cá nhân, cái giá đôi khi không thể đo hoàn toàn bằng tiền.

Đó có thể là sức khỏe.

Là khả năng tự chủ.

Là chất lượng những năm tháng tuổi già.

Và là những điều chúng ta muốn làm nhưng cơ thể không còn đủ sức để thực hiện.

Vì thế, nếu hôm nay bạn chưa có thói quen tập luyện, đừng bắt đầu bằng mục tiêu quá lớn.

Hãy bắt đầu bằng 10 phút đi bộ.

Ngày mai 15 phút.

Rồi 20 phút.

Đi thêm một đoạn đường.

Đứng dậy thường xuyên hơn.

Chọn cầu thang khi có thể.

Tìm một môn thể thao mình thực sự thích.

Bởi chăm sóc sức khỏe không phải chuyện của một ngày.

Đó là kết quả của hàng nghìn lựa chọn nhỏ được lặp lại trong nhiều năm.

Cơ thể chúng ta được sinh ra để vận động.

Và có lẽ một trong những món quà tốt nhất bạn có thể dành cho chính mình ở tuổi 60, 70 hay 80…

là bắt đầu chăm sóc cơ thể ấy từ hôm nay.

Lục Bình